Een binnenoorsqueeze klinkt als iets wat alleen gebeurt bij diepzeeduikers met een technisch brevet en een indrukwekkende uitrusting. In werkelijkheid kan het iedereen overkomen die te maken krijgt met snelle drukveranderingen. Duikers, zeker. Maar ook mensen die vliegen, snorkelen of zelfs verkeerd hard persen bij een verkoudheid. Het binnenoor is namelijk een stuk kwetsbaarder dan veel mensen denken.
Een binnenoorsqueeze is geen onschuldige oorplop die vanzelf weer wegtrekt. Het is een serieuze drukgerelateerde aandoening van het binnenoor, met mogelijke gevolgen voor gehoor en evenwicht. Tijd om dat eens rustig en helder uit te leggen.
Even terug naar de basis: hoe zit het oor in elkaar?
Het oor bestaat grofweg uit drie delen: het buitenoor, het middenoor en het binnenoor. Drukproblemen beginnen vaak in het middenoor, omdat dat via de buis van Eustachius in verbinding staat met de neus-keelholte. Die buis zorgt ervoor dat de luchtdruk aan beide kanten van het trommelvlies gelijk blijft.
Het binnenoor ligt daarachter en bevat het slakkenhuis (voor gehoor) en het evenwichtsorgaan. Dit deel is gevuld met vloeistof en kan zijn druk niet zomaar aanpassen. Dat maakt het binnenoor gevoelig voor problemen wanneer de drukverdeling in het oor verstoord raakt.
Wat gebeurt er bij een binnenoorsqueeze?
Een binnenoorsqueeze ontstaat wanneer er een te groot drukverschil ontstaat tussen het middenoor en het binnenoor. Dat gebeurt meestal indirect. Niet omdat de buitenwereld ineens aan het binnenoor trekt, maar omdat het middenoor onder druk komt te staan en die druk doorslaat naar binnen.
Dit kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer iemand:
- moeite heeft met klaren
- blijft persen terwijl het middenoor niet goed mee kan
- snel daalt of stijgt zonder voldoende drukaanpassing
De druk wordt dan via het ovale of ronde venster van het binnenoor doorgegeven. Die structuren zijn dun en kwetsbaar. Te veel spanning kan leiden tot beschadiging, lekkage van binnenoorvloeistof of verstoring van het evenwichtssysteem.
Binnenoorsqueeze bij duiken
Bij duiken komt een binnenoorsqueeze het meest voor tijdens het afdalen. De omgevingsdruk neemt snel toe en het middenoor moet actief worden geklaard. Als dat niet lukt en iemand toch doorgaat, ontstaat er onderdruk in het middenoor.
Veel mensen maken dan de fout om harder te persen. Dat kan de druk in het middenoor wel verhogen, maar ook doorschieten richting het binnenoor. Het resultaat is geen oplossing, maar een extra probleem.
Bij het opstijgen kan het ook misgaan, al gebeurt dat minder vaak. Als lucht niet goed kan ontsnappen uit het middenoor, kan er opnieuw een ongezonde drukverdeling ontstaan.
Binnenoorsqueeze bij vliegen
Hoewel het woord squeeze vaak met duiken wordt geassocieerd, kan een vergelijkbaar mechanisme optreden bij vliegen. Vooral tijdens het dalen van het vliegtuig verandert de druk relatief snel.
Als de buis van Eustachius niet goed werkt, bijvoorbeeld door een verkoudheid of allergie, kan het middenoor de druk niet bijhouden. In zeldzame gevallen kan dit leiden tot klachten die verder gaan dan een simpel oorpijngevoel en ook het binnenoor raken.
Het risico is kleiner dan bij duiken, maar niet nul. Zeker niet bij mensen die al gevoelig zijn voor drukproblemen.
Welke klachten horen bij een binnenoorsqueeze?
De symptomen van een binnenoorsqueeze zijn vaak duidelijker en heftiger dan bij een normaal drukprobleem. Ze kunnen plots ontstaan en behoorlijk beangstigend zijn.
Veelvoorkomende klachten zijn:
- plots gehoorverlies aan één oor
- een sterke piep of ruis
- duizeligheid of draaiduizeligheid
- misselijkheid
- een instabiel gevoel bij lopen
Wat deze klachten onderscheidt van een middenoorsqueeze, is dat ze vaak blijven aanhouden en niet direct verbeteren na klaren of drukverandering.
Is een binnenoorsqueeze gevaarlijk?
Een binnenoorsqueeze is geen klein ongemak dat je even negeert. In sommige gevallen kan er blijvende schade ontstaan aan het gehoor of het evenwichtssysteem. Dat betekent niet dat het altijd misgaat, maar wel dat snelle en juiste actie belangrijk is.
Hoe eerder je stopt met de activiteit en medische hulp inschakelt, hoe groter de kans op herstel. Doorgaan met duiken of vliegen terwijl de klachten aanwezig zijn, vergroot het risico aanzienlijk.
Wat moet je doen bij klachten?
Als je tijdens of na het duiken of vliegen klachten krijgt die passen bij een binnenoorsqueeze, is het belangrijk om direct te stoppen. Niet doorbijten, niet afwachten, niet nog even proberen.
Zoek zo snel mogelijk medische hulp, bij voorkeur bij een arts met kennis van KNO-problematiek en drukgerelateerde aandoeningen. Zelfdiagnose en goedbedoelde adviezen van omstanders zijn hier niet voldoende.
Kun je een binnenoorsqueeze voorkomen?
Volledig uitsluiten kun je het nooit, maar het risico is wel degelijk te beperken. De belangrijkste factor is luisteren naar je lichaam en niet forceren.
Goede voorbereiding speelt een grote rol. Duik of vlieg niet als je verkouden bent, last hebt van neusbijholten of drukproblemen ervaart. Dat klinkt misschien overdreven, maar het is goedkoper dan blijvende gehoorschade.
Daarnaast kan het gebruik van drukregulerende oordoppen helpen, zowel bij vliegen als bij sommige vormen van duiken. Deze oordoppen vertragen de drukverandering en geven het oor meer tijd om zich aan te passen. Ze zijn er in universele varianten en op maat gemaakte uitvoeringen, waarvoor je uiteraard bij ons terecht kunt. Dat kan zelfs zonder afspraak tijdens onze zwemdoppeninloop (ook voor drukregulerende doppen!)
Belangrijk om te weten is dat deze oordoppen ondersteunen, maar geen vrijbrief zijn om te forceren. Ze zijn een hulpmiddel, geen garantie.
Het verschil met andere oorproblemen
Een binnenoorsqueeze wordt soms verward met een middenoorsqueeze of barotrauma van het middenoor. Het verschil zit vooral in de ernst en de aard van de klachten.
Bij middenoorproblemen gaat het vaak om pijn, druk en tijdelijk gehoorverlies dat weer verdwijnt. Bij een binnenoorsqueeze spelen duizeligheid en blijvende gehoorveranderingen een grotere rol. Dat verschil herkennen is essentieel voor de juiste behandeling.
Tot slot
Een binnenoorsqueeze is geen alledaagse klacht, maar wel eentje die je serieus moet nemen. Het is een voorbeeld van hoe kwetsbaar het gehoor is bij drukveranderingen en hoe belangrijk het is om niet te forceren.
Of je nu onder water gaat of boven de wolken zit: druk is geen spelletje. Je oren werken hard om het bij te houden, maar ze hebben grenzen. Wie die respecteert, verkleint de kans op problemen aanzienlijk.
En mocht je oren toch protesteren, dan is stoppen geen teken van zwakte, maar van gezond verstand. Dat hoor je ze later graag zeggen.
