Het ene moment hoor je alles nog prima, het volgende moment lijkt het alsof iemand het geluid aan één kant abrupt heeft uitgezet. Alsof je oor ineens in de vliegtuigstand is gezet, zonder waarschuwing. Dat is plotsdoofheid. Zeldzaam, ingrijpend en voor veel mensen ronduit beangstigend.
Plotsdoofheid, ook wel sudden deafness genoemd, is een acute vorm van gehoorverlies die meestal binnen enkele uren ontstaat. Het komt vaak uit het niets en treft meestal één oor. Juist dat onverwachte karakter maakt het zo verwarrend. Wat gebeurt er in hemelsnaam in je oor, en waarom?
Wat bedoelen we met plotsdoofheid?
Bij plotsdoofheid is er sprake van een snel optredend gehoorverlies van minimaal 30 decibel, verdeeld over meerdere frequenties, binnen een tijdsbestek van 72 uur. In de praktijk merken mensen het vaak veel sneller. Je wordt wakker en hoort ineens dof, schel of bijna niets meer aan één kant.
Het gehoorverlies is meestal perceptief. Dat betekent dat het probleem niet in het trommelvlies of de gehoorbeentjes zit, maar dieper in het binnenoor of in de gehoorzenuw. Geluid komt nog wel binnen, maar wordt niet goed meer omgezet of doorgegeven aan de hersenen.
Plotsdoofheid kan iedereen overkomen, maar komt het vaakst voor bij volwassenen tussen de 30 en 60 jaar. Kinderen krijgen het zelden.
Hoe voelt plotsdoofheid?
Het gehoorverlies zelf staat voorop, maar het komt zelden alleen. Veel mensen ervaren ook een pieptoon of ruis in het oor, wat we tinnitus noemen. Daarnaast kan er een drukkend of vol gevoel ontstaan, alsof het oor verstopt zit.
Duizeligheid of een licht gevoel in het hoofd komt regelmatig voor, omdat het evenwichtsorgaan zich in hetzelfde gebied bevindt als het gehoororgaan. Dat kan het extra verwarrend maken: is dit een oorprobleem, of iets anders?
Wat opvalt, is dat pijn meestal ontbreekt. Juist dat maakt het soms lastig om de ernst direct in te schatten.
Hoe komt plotsdoofheid?
Dat is meteen het lastige deel. In een groot deel van de gevallen wordt geen duidelijke oorzaak gevonden. Toch zijn er verschillende verklaringen die mogelijk een rol spelen.
Een vaak genoemde oorzaak is een probleem met de doorbloeding van het binnenoor. Het slakkenhuis is extreem gevoelig voor zuurstoftekort. Als de bloedtoevoer tijdelijk verstoord raakt, kunnen de haarcellen die geluid waarnemen beschadigd raken of tijdelijk uitvallen.
Ook virale infecties worden regelmatig genoemd. Denk aan een virus dat het binnenoor of de gehoorzenuw aantast, soms zonder dat je verder ziek bent geweest. Je hebt geen verkoudheid of griep nodig om toch een virale trigger te hebben.
Daarnaast spelen ontstekingsreacties en auto-immuunprocessen mogelijk een rol. Het afweersysteem kan in sommige gevallen te fel reageren en daarbij het eigen gehoororgaan beschadigen.
Stress wordt vaak genoemd als risicofactor. Niet als directe oorzaak, maar als mogelijke versterkende factor. Langdurige stress kan invloed hebben op de bloedcirculatie en het herstelvermogen van het lichaam. Dat maakt het binnenoor kwetsbaarder.
Is plotsdoofheid hetzelfde als een verstopt oor?
Nee, en dat onderscheid is cruciaal. Een verstopt oor door oorsmeer of vocht geeft ook een plots gevoel van minder horen, maar de oorzaak zit dan in de gehoorgang of het middenoor. Bij plotsdoofheid ligt het probleem dieper, in het binnenoor.
Juist daarom is het belangrijk om niet te lang te denken dat het “wel vanzelf overgaat”. Tijd is hier een belangrijke factor.
Wat moet je doen bij plots gehoorverlies?
Plotsdoofheid is een medisch spoedgeval. Niet omdat het levensbedreigend is, maar omdat snel handelen de kans op herstel vergroot. Hoe eerder de behandeling start, hoe beter de vooruitzichten.
Bij plots gehoorverlies aan één oor is het advies om zo snel mogelijk contact op te nemen met de huisarts. Die kan beoordelen of doorverwijzing naar een KNO-arts nodig is. Vaak wordt er snel een gehoortest gedaan om vast te stellen wat er aan de hand is.
Wachten, aankijken of zelf gaan rommelen is in dit geval geen goed idee.
Hoe wordt plotsdoofheid behandeld?
De meest gebruikte behandeling bestaat uit corticosteroïden. Deze medicijnen remmen ontstekingsreacties en kunnen zwelling in het binnenoor verminderen. Ze worden meestal in tabletvorm gegeven, soms aangevuld met injecties via het trommelvlies, afhankelijk van de ernst en het verloop.
De behandeling is vooral gericht op het zo snel mogelijk herstellen van de functie van het binnenoor. Helaas is succes niet gegarandeerd. Bij een deel van de mensen herstelt het gehoor volledig, bij anderen gedeeltelijk en soms helaas helemaal niet.
Herstel en vooruitzicht
Het verloop van plotsdoofheid is grillig. Sommige mensen merken binnen dagen verbetering, anderen pas na weken. Ook komt het voor dat het gehoor niet terugkomt, maar dat mensen wel leren omgaan met de gevolgen.
Factoren die meespelen in het herstel zijn onder andere de ernst van het gehoorverlies, de aanwezigheid van duizeligheid en hoe snel de behandeling is gestart. Dat maakt snelle actie zo belangrijk.
Tot slot
Plotsdoofheid komt onverwacht en zet je wereld letterlijk op één oor. Het is geen verstopte gehoorgang en geen kwestie van “even afwachten”. Het is een serieuze aandoening waarbij het binnenoor plots niet meer doet wat het hoort te doen.
Herken je bij jezelf of bij iemand anders ineens gehoorverlies aan één oor, met of zonder tinnitus of duizeligheid? Trek dan aan de bel. Bij plotsdoofheid geldt geen paniek, maar wel tempo. Want hoe sneller je erbij bent, hoe groter de kans dat het geluid weer terugkomt.
