Je hebt het vast wel eens gezien in een film of op tv: een operazangeres haalt een noot aan, houdt haar vibrato vast… en krak, daar gaat het wijnglas. Maar is dat echt mogelijk? Kun je met alleen je stem een glas laten barsten? Of is het een mooi stukje Hollywood-magie?
In deze blog duiken we in de wereld van trillingen, resonantie en glas. Geen zware natuurkunde, wel een boeiende ontdekkingstocht naar de kracht van geluid. En ja, je komt er ook achter of jij met je eigen stem een glas kunt laten breken.
Wat gebeurt er als een glas barst?
Laten we beginnen bij de basis. Als een glas barst door geluid, dan gebeurt dat niet zomaar door “hard” te zingen. Er zit een fysiek principe achter dat resonantie heet.
Elk voorwerp heeft een eigen frequentie waarop het mee gaat trillen als het wordt aangesproken door geluid. Dat geldt voor gitaarsnaren, bruggen, gebouwen… én wijnglazen. Als jij precies op de juiste toon zingt — dezelfde frequentie waarop het glas van nature trilt — kan het glas steeds harder gaan meetrillen.
Als die trilling intens genoeg wordt, houdt het materiaal het niet meer. En dan… knak. Glas kapot.
Wat is resonantie precies?
Resonantie is het natuurkundige verschijnsel waarbij een object gaat meetrillen als het wordt blootgesteld aan een externe trilling met exact dezelfde frequentie. Vergelijk het met iemand die op een schommel zit. Als je precies op het juiste moment een duwtje geeft, gaat de schommel steeds hoger. Geef je duwtjes op de verkeerde momenten, dan gebeurt er niks.
Bij een wijnglas werkt dat net zo. De glazen kelk heeft een bepaalde frequentie waarop het het liefst trilt. Die frequentie wordt bepaald door de vorm, de dikte van het glas, en het soort materiaal.
Als jij die frequentie exact raakt met je stem én je houdt het stabiel genoeg aan, dan kan het glas dus in trilling raken. En met genoeg energie: barsten.
Hoe weet je welke toon je moet raken?
De meeste wijnglazen hebben een resonantiefrequentie tussen de 500 en 1000 Hertz. Dat komt overeen met een toon ergens tussen een lage A en een hoge C. Maar het verschilt per glas.
De enige manier om erachter te komen wat de frequentie van een glas is, is door het te testen. Tik zachtjes tegen het glas met een potlood of lepeltje en luister naar het geluid dat het maakt. Dat ping-geluid is de toon waarop het glas resoneert.
Met een stem (of muziekinstrument) kun je proberen die toon precies na te bootsen. Er zijn apps die tonen kunnen analyseren en vergelijken, zoals Spectroid, Tunable of Audio Spectrum Analyzer.
Kan iedereen dat?
Eerlijk is eerlijk: nee, niet iedereen kan met z’n stem een glas laten barsten. Hier zijn een paar redenen waarom het behoorlijk lastig is:
- Je hebt een zeer zuivere stem nodig die exact op toon blijft
- Je moet genoeg volume en energie produceren om het glas echt in beweging te krijgen
- Het glas moet kwetsbaar genoeg zijn (bijvoorbeeld dun en van kristalglas)
- Je hebt vaak versterking nodig, zoals een microfoon en luidspreker, om genoeg geluidsgolven op het glas af te vuren
De beroemde filmpjes waarin mensen met hun stem een glas breken? Daar zit meestal een microfoon + speaker + slimme opstelling achter. Dus als je het thuis probeert met je blote stem en je lukt het niet: dat ligt echt niet (alleen) aan jou.
Mythe of waarheid?
Het is dus géén mythe. Het kan. Maar het is lastig. De Amerikaanse natuurkundige en tv-persoonlijkheid Jamie Vendera liet in het programma MythBusters zien dat het daadwerkelijk mogelijk is om met alleen je stem een glas te breken — mits alle omstandigheden kloppen.
Maar het is zó moeilijk dat het in de praktijk bijna nooit lukt zonder hulp van versterking of technische trucs.
Wat voor glas heb je nodig?
Wil je het toch eens proberen? Kies dan een wijnglas dat voldoet aan deze eisen:
- Dun glas (hoe dikker het glas, hoe moeilijker het is te breken)
- Kristalglas of fragiel handgeblazen glas
- Geen stelen of ribbels die de trilling dempen
- Zet het glas op een stevige ondergrond, liefst in een stille ruimte
Zorg er ook voor dat er geen vloeistof in zit — dat verandert de resonantiefrequentie.
Hoeveel decibel heb je nodig?
Uit experimenten blijkt dat je rond de 100 tot 110 dB nodig hebt om genoeg trilling op te wekken om glas te laten breken. Dat is vergelijkbaar met het volume van een kettingzaag of rockconcert. Niet iets wat je zomaar uit je keel krijgt zonder schade voor je eigen oren (of die van je buren).
Daarom gebruiken professionals vaak een speaker die gericht op het glas staat, zodat je met minder inspanning toch genoeg kracht levert. De stem wordt dan eerst opgenomen, versterkt, en vervolgens op exact de juiste frequentie afgespeeld via de speaker.
Leuk feitje: opera en glas
Operazangers en -zangeressen hebben een grotere kans om dit trucje te doen. Waarom? Ze zijn getraind om extreem zuiver en krachtig op toon te zingen, vaak in precies de toonhoogtes waarin glas resoneert. Daarbij zingen ze vaak met veel vibrato, wat ook kan helpen om het glas in beweging te krijgen. Maar ook zij gebruiken in de meeste gevallen een speaker.
Dus, kun jij het?
Wil je het zelf proberen? Zorg dan in elk geval voor:
- Een glas met een duidelijke, zuivere toon
- Een apparaat of app om je toonhoogte te controleren
- Eventueel een speaker om je stem te versterken
- Heel veel geduld… en een bezem voor als het lukt
Maar belangrijker: probeer dit nooit zonder voorzorgsmaatregelen. Een brekend glas kan scherpe scherven veroorzaken. Draag oogbescherming en doe het in een gecontroleerde setting. En wees lief voor je stembanden — forceren is nergens voor nodig.
En wat zegt dit over gehoor?
Wat deze hele oefening ook mooi laat zien, is hoe krachtig geluid eigenlijk is. We onderschatten vaak hoeveel invloed geluidsgolven kunnen hebben. Niet alleen op glas, maar ook op ons eigen lichaam — en vooral ons gehoor.
Een glas kun je vervangen. Je oren niet. Dus mocht je dit experiment thuis proberen en een speaker op 110 dB zetten: draag gehoorbescherming alsjeblieft.
Of, nog beter: kijk lekker naar een filmpje waarin het wél lukt. Dan blijven jouw stembanden én je glazen heel.
