Tympanometer. Het klinkt bijna als een instrument uit een sciencefictionfilm of iets waarmee je satellieten kunt afstemmen. In werkelijkheid is het een medisch apparaat dat heel veel betekent voor je gehoor en je oorgezondheid. Het wordt gebruikt door audiciens, KNO-artsen en soms ook huisartsen om te onderzoeken hoe goed je trommelvlies en middenoor functioneren.
Maar wat doet een tympanometer nu precies? Waarom zou je zo’n onderzoek laten doen? En wat zegt de uitslag eigenlijk? Tijd om eens op ontdekkingsreis te gaan door de wereld van luchtdruk, trommelvliezen en piepjes.
Wat is een tympanometer?
Een tympanometer is een apparaat dat de beweeglijkheid van je trommelvlies meet. Het trommelvlies is een dun vlies dat geluidstrillingen opvangt en doorgeeft aan de gehoorbeentjes in je middenoor. Als er iets mis is met dat vlies, of als er problemen zijn in het middenoor (zoals vocht of een verstopping van de buis van Eustachius), kan je gehoor daar behoorlijk last van hebben.
Het mooie is dat de tympanometer dat allemaal kan opsporen zonder dat er in je oor gesneden of geprikt hoeft te worden. Het is een volledig pijnloos onderzoek, al kan het soms een beetje vreemd aanvoelen.
Hoe werkt het onderzoek?
Het onderzoek met een tympanometer heet tympanometrie. Tijdens de test plaatst de specialist een zacht, kegelvormig dopje in je oor. Dit dopje is verbonden met het apparaat en sluit je gehoorgang luchtdicht af.
Vervolgens wordt er een klein beetje luchtdruk in je oor gebracht, terwijl het apparaat een zacht piepje laat horen. Het trommelvlies reageert op die drukverandering door zich naar binnen of naar buiten te bewegen. De tympanometer meet hoe soepel en snel dat gebeurt.
Het resultaat wordt weergegeven in een grafiek – een tympanogram – waarmee de specialist kan zien of je trommelvlies normaal beweegt, te stug is of juist te soepel.
Waarom is trommelvliesbeweging zo belangrijk?
Je trommelvlies is als het ware de toegangspoort voor geluid naar je middenoor. Als het vlies soepel kan bewegen, worden geluidstrillingen goed doorgegeven aan de gehoorbeentjes en vervolgens aan het slakkenhuis in je binnenoor.
Maar als het trommelvlies te strak gespannen is, bijvoorbeeld door een ontsteking of vocht achter het trommelvlies, dan worden die trillingen gedempt en hoor je slechter. Hetzelfde geldt als het trommelvlies juist te slap is, bijvoorbeeld na een gaatje of beschadiging.
Wat kan een tympanometer opsporen?
Een tympanometer is vooral handig bij het opsporen van:
- Vocht achter het trommelvlies (bijvoorbeeld na een middenoorontsteking)
- Verstopping van de buis van Eustachius, waardoor druk in het middenoor niet goed gereguleerd wordt
- Beschadiging of littekenvorming van het trommelvlies
- Stijve gehoorbeentjes (otosclerose)
- Te veel soepelheid, bijvoorbeeld door een gescheurd trommelvlies
Het apparaat kan dus veel vertellen, maar het geeft geen volledige diagnose. Meestal gebruikt de arts of audicien de uitslag als onderdeel van een breder gehooronderzoek.
Het gevoel tijdens de test
Voor de meeste mensen voelt tympanometrie niet pijnlijk, maar wel een beetje vreemd. Je kunt een lichte druk in je oor voelen, alsof je in een vliegtuig zit en je oren “ploppen”. Het piepje dat het apparaat laat horen is zacht, maar duidelijk hoorbaar.
Kinderen vinden het soms spannend, maar het duurt meestal maar een paar seconden per oor. Vaak helpt het als de ouder uitlegt dat het “oor even getest wordt met een speciaal meetdoppie” – dat klinkt toch wat vriendelijker.
Tympanometrie bij kinderen
Bij kinderen wordt tympanometrie vaak gebruikt om te controleren op vocht achter het trommelvlies, iets wat veel voorkomt bij jonge kinderen. Dit vocht kan gehoorverlies veroorzaken en, als het lang blijft zitten, invloed hebben op de spraak- en taalontwikkeling.
De test is zo kort en eenvoudig dat hij ook bij peuters en kleuters goed uitvoerbaar is. Soms wordt het zelfs gedaan als onderdeel van een routinecontrole bij kinderen die veel oorontstekingen hebben gehad.
De uitslag: een grafiek vol informatie
Na de test rolt er een grafiek uit het apparaat. Die ziet eruit als een soort heuvel of juist een vlakke lijn.
- Type A: een mooie scherpe piek in het midden – dit betekent dat het trommelvlies normaal beweegt.
- Type B: een vlakke lijn – vaak een teken van vocht achter het trommelvlies of een gaatje in het trommelvlies.
- Type C: de piek staat ver naar links – dit wijst meestal op onderdruk in het middenoor, vaak door problemen met de buis van Eustachius.
De specialist combineert deze informatie met andere tests en je klachten om tot een conclusie te komen.
Wat gebeurt er na het onderzoek?
Als de uitslag normaal is, kan dat geruststellend zijn: je trommelvlies werkt zoals het hoort. Als er afwijkingen zijn, kan de arts besluiten tot verder onderzoek of behandeling. Dat kan variëren van het voorschrijven van medicijnen tot het plaatsen van trommelvliesbuisjes bij kinderen.
Soms wordt tympanometrie ook herhaald om te kijken of een behandeling effect heeft. Bijvoorbeeld na het plaatsen van buisjes of na een antibioticakuur tegen een oorontsteking.
Waarom niet iedereen een tympanometer in de kast heeft staan
Hoewel het apparaat onmisbaar is in de gehoorzorg, is het geen doe-het-zelf-tool. Het aflezen en interpreteren van de grafiek vraagt ervaring en kennis. Bovendien is de meting alleen betrouwbaar als het oor vrij is van oorsmeer, want dat kan het resultaat beïnvloeden. Daarom wordt de test altijd gedaan door iemand die daarin is opgeleid.
Voordelen van tympanometrie
- Pijnloos en snel
- Geeft direct inzicht in de toestand van het middenoor
- Geschikt voor alle leeftijden
- Kan herhaald worden zonder risico
- Helpt bij het opsporen van oorproblemen die met alleen een gehoortest misschien gemist worden
Beperkingen
Hoewel de test veel kan meten, vertelt hij niets over de werking van het binnenoor of de gehoorzenuw. Daarvoor zijn andere onderzoeken nodig, zoals een toonaudiogram. Een normale tympanometrie betekent dus niet automatisch dat je gehoor perfect is – maar het is wel een belangrijke stap in het onderzoek.
Tot slot
Een tympanometer mag dan een ingewikkelde naam hebben, het is in feite een heel vriendelijk apparaat dat in een paar seconden veel kan vertellen over je oren. Of je nu last hebt van een drukkend gevoel, regelmatig oorontstekingen hebt, of gewoon wilt weten of je trommelvlies nog soepel beweegt: deze test kan veel duidelijkheid geven.
Dus mocht je ooit bij een audicien of KNO-arts een klein dopje in je oor krijgen en een zacht piepje horen, dan weet je nu: je maakt kennis met de tympanometer – je oren zullen er blij mee zijn.
