Binauraal horen betekent dat je met beide oren hoort. Dat klinkt misschien vanzelfsprekend, maar je hersenen doen daarbij veel meer dan simpelweg de informatie van je linker- en rechteroor bij elkaar optellen. Ze gebruiken de verschillen tussen beide oren om te bepalen waar geluid vandaan komt, spraak beter te verstaan en geluiden in een drukke omgeving van elkaar te onderscheiden.
Wie met twee goed functionerende oren hoort, merkt daar meestal weinig van. Het gebeurt automatisch. Pas wanneer één oor minder goed hoort, wordt duidelijk hoeveel informatie je hersenen normaal gesproken uit twee kanten tegelijk krijgen.
Waarom hebben we twee oren?
Met twee oren kunnen we beter bepalen waar een geluid vandaan komt. Een geluid bereikt het ene oor namelijk net iets eerder en vaak ook iets harder dan het andere oor. Je hersenen vergelijken die verschillen razendsnel.
Stel dat iemand links van je praat. Het geluid komt eerst bij je linkeroor aan. Ook is het geluid daar meestal iets sterker dan bij je rechteroor. Je hersenen gebruiken deze informatie om de richting van de stem te bepalen.
Dat is handig in allerlei dagelijkse situaties. Wanneer iemand je op straat roept, weet je snel welke kant je op moet kijken. In het verkeer helpt het om te bepalen waar een voertuig vandaan komt. En tijdens een gesprek kun je gemakkelijker volgen wie er aan het woord is.
Binauraal horen helpt ons dus niet alleen om geluid waar te nemen, maar ook om geluid te plaatsen.
Hoe werken je oren en hersenen samen?
De oren vangen geluid op en zetten geluidstrillingen om in signalen die via de gehoorzenuw naar de hersenen gaan. Daar worden de signalen verwerkt.
Je hersenen vergelijken voortdurend wat het linker- en rechteroor ontvangen. Daarbij letten ze onder andere op verschillen in timing en geluidsniveau. Op basis daarvan kunnen ze bepalen waar geluid vandaan komt en welke geluiden bij elkaar horen.
Dat laatste wordt vooral belangrijk wanneer er veel geluiden tegelijk zijn. In een rustige woonkamer is een gesprek meestal eenvoudig te volgen. In een restaurant met tientallen pratende mensen wordt dat een stuk lastiger. Je hersenen moeten dan als het ware selecteren welke geluiden belangrijk zijn en welke naar de achtergrond kunnen verdwijnen.
Twee oren geven daarbij meer informatie dan één.
Binauraal horen in een drukke omgeving
Een van de grootste voordelen van horen met twee oren is het verstaan van spraak in rumoer. Wanneer meerdere mensen praten, kan je brein de verschillen tussen geluiden gebruiken om de stem van je gesprekspartner beter te onderscheiden.
Dat noemen we ook wel het binaurale voordeel. Je kunt een gesprek daardoor vaak gemakkelijker volgen wanneer je beide oren goed kunt gebruiken.
Wanneer één oor aanzienlijk minder hoort, kan juist deze situatie lastig worden. Je hoort je gesprekspartner misschien nog prima wanneer het stil is, maar zodra er achtergrondgeluid bijkomt, kost verstaan veel meer moeite.
Dat is een belangrijke reden waarom mensen met gehoorverlies soms zeggen: “Ik hoor het wel, maar ik versta het niet."
Wat gebeurt er als één oor minder goed hoort?
Wanneer één oor minder goed functioneert, krijgt je brein aan beide kanten minder vergelijkbare informatie binnen. Hoe groot het effect daarvan is, hangt onder andere af van de mate en het type gehoorverlies.
Bij een duidelijk verschil tussen beide oren kan het moeilijker worden om de richting van een geluid te bepalen. Ook gesprekken volgen in een rumoerige omgeving kan meer inspanning kosten.
Dat betekent niet dat iemand met één goed horend oor geen gesprekken kan verstaan. Veel mensen redden zich uitstekend in rustige situaties. Het verschil wordt vooral merkbaar wanneer de omstandigheden lastiger worden.
Denk aan een verjaardag waarbij verschillende mensen tegelijk praten, een restaurant met veel achtergrondgeluid of een vergadering waarbij iemand aan de andere kant van de tafel iets zegt.
Waarom is richting horen belangrijk?
Weten waar een geluid vandaan komt, is belangrijk voor onze veiligheid en oriëntatie. In het verkeer wil je bijvoorbeeld kunnen inschatten of een auto van links of rechts komt. Ook wanneer iemand je aanspreekt, helpt het om snel te weten waar de stem vandaan komt.
Met twee oren kunnen we geluiden beter lokaliseren. Bij eenzijdig gehoorverlies kan dat lastiger worden.
Sommige mensen merken daardoor dat ze vaker om zich heen kijken wanneer iemand iets zegt. Anderen hebben moeite om in een groep te bepalen wie er praat. Het zijn kleine dingen, maar samen kunnen ze behoorlijk vermoeiend zijn.
Wat is het verschil tussen binauraal en monoauraal horen?
Binauraal betekent horen met beide oren. Monoauraal betekent dat geluid via één oor wordt waargenomen.
Bij binauraal horen kunnen de hersenen informatie uit beide oren combineren. Bij monoaurale waarneming ontbreekt een deel van die informatie.
Dat verschil is ook relevant bij hoortoestellen. Wanneer iemand aan beide oren gehoorverlies heeft, kan het gebruik van twee hoortoestellen voordelen bieden ten opzichte van het gebruik van slechts één hoortoestel. Met twee hoortoestellen krijgen beide oren versterkte informatie en kunnen de hersenen die informatie aan beide kanten blijven gebruiken.
Of twee hoortoestellen in een specifieke situatie de beste oplossing zijn, hangt natuurlijk af van het gehoorverlies en de persoonlijke situatie.
Kun je binauraal horen verbeteren?
Als je gehoor aan één of beide kanten verminderd is, begint een goede aanpak met een gehoortest. Daarmee kunnen we vaststellen hoe beide oren afzonderlijk functioneren.
Vervolgens kijken we naar de gevolgen daarvan in het dagelijks leven. Kun je gesprekken goed volgen? Heb je moeite met rumoer? Kun je bepalen waar geluid vandaan komt? En kost luisteren je veel energie?
Die informatie is belangrijk. Een audiogram vertelt ons hoeveel geluid je bij verschillende tonen nodig hebt om iets te horen, maar je dagelijkse luisterervaring vertelt ons hoe dat gehoorverlies zich daadwerkelijk uit.
Afhankelijk van de situatie kunnen hoortoestellen, andere hooroplossingen of aanvullende begeleiding helpen om het horen met beide oren zo goed mogelijk te ondersteunen.
Twee oren geven je brein meer informatie
Binauraal horen gebeurt de hele dag zonder dat je erbij nadenkt. Je hersenen gebruiken de informatie uit beide oren om geluiden te lokaliseren, stemmen van achtergrondgeluid te onderscheiden en gesprekken beter te volgen.
Wanneer één oor minder goed hoort, kan dat verschil vooral in drukke situaties duidelijk worden. Een gesprek in stilte lukt misschien prima, terwijl dezelfde persoon in een restaurant ineens veel meer moeite heeft om alles te verstaan.
Merk je dat je vooral in rumoer steeds vaker moet vragen om herhaling? Of heb je het gevoel dat je geluiden minder goed kunt plaatsen? Dan is het verstandig om je gehoor te laten controleren. Wij kunnen vervolgens samen bekijken wat er precies aan de hand is en welke oplossing bij jouw manier van luisteren past.
