Wat is een audiogram?

Een audiogram is een grafiek waarin we de resultaten van een gehoortest weergeven. Je kunt er precies op zien welke tonen je hoort en bij welk geluidsniveau je ze nog kunt waarnemen. Een audiogram helpt ons daardoor om het gehoor in kaart te brengen en eventuele verschillen tussen beide oren te herkennen.

Voor veel mensen ziet zo’n grafiek er de eerste keer nogal technisch uit. Een paar lijnen, verschillende symbolen en cijfers in decibellen. Toch is de basis eenvoudig. Als je eenmaal weet wat de assen en tekens betekenen, kun je zelf al behoorlijk goed begrijpen wat er in je audiogram staat.

Wat staat er op een audiogram?

Een audiogram bestaat uit een horizontale en een verticale as. Op de horizontale as staan de frequenties van de tonen die tijdens de gehoortest worden aangeboden. Deze worden weergegeven in Hertz (Hz).

De lage tonen staan links en de hoge tonen rechts. Denk bij lage tonen aan een zware mannenstem of de diepe klanken van een bas. Hoge tonen lijken meer op het geluid van een vogel of het gerinkel van een klein belletje.

Op de verticale as staat het geluidsniveau in decibel (dB). Hoe verder je naar beneden gaat in het audiogram, hoe harder het geluid moet worden aangeboden voordat je het hoort.

Tijdens de gehoortest meten we dus eigenlijk twee dingen: welke toon we aanbieden en hoe zacht die toon nog kan zijn voordat je hem hoort.

Wat betekenen de lijnen en symbolen?

In een audiogram worden beide oren afzonderlijk weergegeven. Daarvoor gebruiken we verschillende symbolen en kleuren, afhankelijk van de gebruikte meetmethode.

Het rechteroor en linkeroor hebben ieder hun eigen meetpunten. Elk punt geeft aan bij welk geluidsniveau je een bepaalde toon voor het eerst hoort. Als we die punten met elkaar verbinden, ontstaat een lijn die je gehoorcurve wordt genoemd.

Een audiogram kan er bijvoorbeeld zo uitzien dat de curve voor de lage tonen dicht bij de bovenkant staat en bij de hoge tonen steeds verder naar beneden loopt. Dat betekent dat je de lage tonen relatief goed hoort, maar voor hoge tonen meer geluid nodig hebt.

Wat betekenen de decibellen in een audiogram?

Decibel, afgekort als dB, geeft het geluidsniveau aan. Bij een gehoortest proberen we te bepalen hoe zacht een toon kan worden aangeboden voordat je hem nog net hoort.

Bij een goed horend oor liggen de gehoordrempels doorgaans rond 0 tot 20 dB HL, afhankelijk van de frequentie en de persoon. Wanneer de gehoordrempel hoger ligt, betekent dit dat er meer geluid nodig is om de toon waar te nemen.

Staat een meetpunt bijvoorbeeld op 40 dB HL, dan moet die toon duidelijk harder worden aangeboden dan wanneer je hem al bij 10 dB HL hoort.

Het is belangrijk om te weten dat de decibellen op een audiogram niet hetzelfde zijn als de decibellen die we gebruiken om bijvoorbeeld het volume van een concert of een stofzuiger te beschrijven. Een audiogram gebruikt dB HL, waarbij de meting is afgestemd op het menselijk gehoor.

Welke frequenties worden gemeten?

Tijdens een standaard gehoortest worden verschillende frequenties onderzocht. Vaak gaat het om tonen van ongeveer 250 tot 8.000 Hz.

Die verschillende frequenties zijn belangrijk omdat gehoorverlies niet bij iedere toon hetzelfde hoeft te zijn. Je kunt bijvoorbeeld lage tonen nog goed horen, terwijl je hoge tonen minder goed waarneemt.

Dat verschil heeft gevolgen voor het verstaan van spraak. Verschillende klanken liggen namelijk in verschillende frequentiegebieden. Hoge tonen spelen bijvoorbeeld een belangrijke rol bij klanken zoals de s, f en t. Wanneer die minder goed hoorbaar zijn, kan spraak minder duidelijk klinken.

Je hoort iemand dan wel praten, maar delen van de woorden lijken te ontbreken.

Wat zegt een audiogram over je gehoorverlies?

Aan de hand van een audiogram kunnen we bepalen of er sprake is van gehoorverlies en hoe groot dat verlies ongeveer is. We kijken daarbij naar de gehoordrempels bij verschillende frequenties.

Een audiogram kan bijvoorbeeld laten zien dat iemand vooral hoge tonen minder goed hoort. Bij een ander kan juist het horen van lage tonen verminderd zijn. Ook kan het ene oor beter functioneren dan het andere.

De vorm van de gehoorcurve vertelt ons daardoor veel meer dan één getal. Het patroon over de verschillende frequenties is belangrijk om te bepalen welke geluiden iemand minder goed waarneemt.

Kun je een audiogram zelf lezen?

Ja, maar enige uitleg is wel handig. Begin met de horizontale as. Kijk vervolgens naar de meetpunten van het rechter- en linkeroor en let op de hoogte van de curve.

Hoe dichter de meetpunten bij de bovenkant van het audiogram liggen, hoe zachter de tonen zijn die je nog kunt horen. Naarmate de punten verder naar beneden staan, is er meer geluid nodig om ze waar te nemen.

Een audiogram vertelt alleen niet het hele verhaal. Twee mensen kunnen bijvoorbeeld een vergelijkbare gehoorcurve hebben, maar in het dagelijks leven verschillende problemen ervaren. Verstaan in een drukke ruimte, luisteren naar een groep mensen of gesprekken voeren wanneer iemand zacht praat kan voor de één veel lastiger zijn dan voor de ander.

Daarom kijken wij niet alleen naar de grafiek, maar ook naar hoe je in het dagelijks leven hoort.

Wat is het verschil tussen links en rechts?

We testen beide oren afzonderlijk. Dat is belangrijk omdat het gehoorverlies per oor kan verschillen.

Het kan voorkomen dat je met het ene oor aanzienlijk beter hoort dan met het andere. Soms merk je dat zelf nauwelijks, omdat je hersenen de informatie van beide oren combineren. Toch kan een verschil tussen de oren invloed hebben op het verstaan van gesprekken en het bepalen waar geluid vandaan komt.

Door beide oren in kaart te brengen, krijgen we een veel completer beeld van je gehoor.

Een grafiek die veel vertelt

Een audiogram is meer dan een verzameling lijnen en cijfers. Het laat zien hoe gevoelig je oren zijn voor verschillende tonen en bij welk geluidsniveau je die tonen nog kunt waarnemen.

Wij gebruiken het audiogram als belangrijk onderdeel van de gehoortest. Aan de hand van de resultaten kunnen we uitleggen wat je nog goed hoort, waar eventuele beperkingen zitten en wat dat in het dagelijks leven kan betekenen.

Heb je al eens een audiogram laten maken en vind je het lastig om de uitslag te begrijpen? Neem de grafiek gerust mee. Wij leggen je uit wat de verschillende lijnen, symbolen en getallen betekenen, zonder dat je eerst een cursus audiologie hoeft te volgen.