Een verkoudheid voelt meestal onschuldig. Een loopneus, wat keelpijn, misschien een vol hoofd. Toch merken veel mensen dat hun gehoor tijdens een verkoudheid ineens verandert. Geluid klinkt doffer, je hoort jezelf harder praten of het voelt alsof je onder water zit. Dat is geen toeval. Verkoudheid heeft direct invloed op hoe geluid je oor bereikt en verwerkt. In deze blog leggen we uit wat er precies gebeurt, waarom je gehoor tijdelijk kan verslechteren en wanneer het verstandig is om actie te ondernemen.
Wat gebeurt er in je oor bij verkoudheid?
Bij een verkoudheid zijn de slijmvliezen in je neus en keel ontstoken en gezwollen. Die zwelling stopt niet bij je neus. De buis van Eustachius, die je middenoor verbindt met je neus-keelholte, raakt vaak ook aangedaan. Deze buis zorgt normaal gesproken voor drukregulatie en ventilatie van het middenoor.
Wanneer de buis van Eustachius niet goed opent, kan lucht niet vrij in en uit het middenoor stromen. Daardoor ontstaat er een onderdruk of juist een afgesloten ruimte achter het trommelvlies. Het gevolg is een vol gevoel in het oor en een verminderd gehoor.
Waarom klinkt alles dof?
Geluid bestaat uit trillingen. Normaal gesproken worden die trillingen efficiënt via het trommelvlies en de gehoorbeentjes naar het binnenoor geleid. Bij verkoudheid kan er vocht ontstaan in het middenoor of kan het trommelvlies minder goed bewegen door drukverschillen.
Dat heeft direct effect op de geleiding van geluid. Vooral hogere tonen worden minder goed doorgegeven, waardoor spraak doffer klinkt. Je hoort wel dát er geluid is, maar het klinkt vlak en minder scherp. Dit type gehoorverlies noemen we geleidingsverlies en is meestal tijdelijk.
Een vol of drukkend gevoel in je oor
Veel mensen beschrijven bij verkoudheid een vol, drukkend of dicht gevoel in één of beide oren. Dat gevoel wordt vaak erger bij slikken, gapen of snuiten. Dit komt doordat de druk in het middenoor niet gelijk is aan de druk buiten het oor.
Soms hoor je zelfs een lichte knettering of plop bij slikken. Dat is een teken dat de buis van Eustachius even opent en probeert de druk te herstellen. Lukt dat onvoldoende, dan blijft het gevoel bestaan.
Waarom hoor je jezelf harder praten?
Tijdens een verkoudheid kun je last krijgen van autophonie. Dat betekent dat je je eigen stem, ademhaling of zelfs kauwen luider hoort dan normaal. Dit komt doordat geluiden vanuit je lichaam anders worden doorgegeven wanneer de drukverdeling in het oor verstoord is.
Het is een vreemd, maar meestal onschuldig verschijnsel. Zodra de verkoudheid afneemt en de buis van Eustachius weer goed functioneert, verdwijnt dit vanzelf.
Hoort oorsuizen bij verkoudheid?
Oorsuizen of tinnitus kan tijdelijk optreden bij verkoudheid. Door de veranderde druk en verminderde geluidsinput kunnen de hersenen extra gevoelig reageren. Dat kan zich uiten in een lichte piep of ruis.
In de meeste gevallen is dit tijdelijk. Verdwijnt de verkoudheid, dan normaliseert het gehoor en neemt het oorsuizen weer af. Houdt tinnitus langer aan, dan is het verstandig om dit te laten controleren.
Verkoudheid en oorontsteking
Bij sommige mensen, vooral kinderen, kan een verkoudheid leiden tot een middenoorontsteking. De afsluiting van de buis van Eustachius zorgt ervoor dat vocht niet weg kan, waardoor bacteriën zich kunnen vermenigvuldigen.
Een middenoorontsteking gaat vaak gepaard met oorpijn, koorts en duidelijk gehoorverlies. In dat geval is medisch advies belangrijk. Zeker bij aanhoudende klachten of heftige pijn is het verstandig om contact op te nemen met de huisarts.
Wat kun je zelf doen?
Hoewel je een verkoudheid niet direct kunt stoppen, zijn er wel manieren om de druk op je oren te verminderen. Rust nemen helpt het lichaam herstellen. Voldoende drinken houdt het slijm dunner, wat de afvoer kan bevorderen.
Voorzichtig snuiten is belangrijk. Hard snuiten kan de druk in het middenoor juist verhogen. Ook regelmatig slikken of gapen kan helpen om de buis van Eustachius te openen. Stomen kan verlichting geven bij verstopte neus, al verschilt het effect per persoon.
Wanneer moet je alert zijn?
In de meeste gevallen is gehoorverlies bij verkoudheid tijdelijk en onschuldig. Toch zijn er situaties waarin het verstandig is om verder te kijken. Als het gehoor na enkele weken niet verbetert, als je hevige pijn hebt of als er duizeligheid optreedt, is nader onderzoek nodig.
Ook wanneer je regelmatig last hebt van verstopte oren bij verkoudheid, kan het zinvol zijn om dit te bespreken met een arts of audicien. Soms spelen anatomische factoren of allergieën een rol.
Verkoudheid bij mensen met hoortoestellen
Voor mensen met hoortoestellen kan verkoudheid extra lastig zijn. Het veranderde gehoor en de druk in het oor kunnen ervoor zorgen dat het toestel anders klinkt of minder prettig zit. Soms lijkt het alsof het hoortoestel niet goed werkt, terwijl de oorzaak in het oor zelf zit.
In zulke gevallen is het verstandig om geen instellingen aan te passen, maar eerst de verkoudheid uit te laten zieken. Blijft het geluid daarna anders, dan kan een controle zinvol zijn.
Tijdelijk probleem, blijvend ongemak voorkomen
Hoewel gehoorveranderingen bij verkoudheid meestal tijdelijk zijn, kunnen ze behoorlijk vervelend zijn. Ze zorgen voor vermoeidheid, concentratieproblemen en irritatie. Door te begrijpen wat er gebeurt in je oor, kun je klachten beter plaatsen en voorkom je onnodige zorgen.
Tot slot
Een verkoudheid heeft meer invloed op je gehoor dan veel mensen denken. Door zwelling, drukverschillen en vocht in het middenoor kan je gehoor tijdelijk verminderen en anders klinken. In de meeste gevallen herstelt dit vanzelf zodra de verkoudheid over is.
Blijven klachten aanhouden of nemen ze toe, dan is het verstandig om niet te blijven afwachten. Je gehoor is te belangrijk om te negeren, ook als de oorzaak ogenschijnlijk onschuldig is.
