Duizeligheid is zo’n klacht die je dag volledig kan ontregelen. Alles draait, je voelt je instabiel of je bent licht in je hoofd. Wat veel mensen niet weten: duizeligheid en gehoor(problemen) zijn vaker familie van elkaar dan je zou denken. Ze wonen zelfs in hetzelfde huis. Letterlijk.
Je gehoor en je evenwicht worden namelijk grotendeels geregeld in het binnenoor. En als daar iets misgaat, kan dat zich uiten in duizeligheid, gehoorverlies, oorsuizen of een combinatie van die drie. Geen toeval dus, maar een anatomische samenloop van omstandigheden.
Het binnenoor: gehoor en evenwicht onder één dak
Het binnenoor is een technisch hoogstandje op miniformaat. Het bestaat uit twee belangrijke onderdelen:
- Het slakkenhuis, verantwoordelijk voor horen
- Het evenwichtsorgaan, verantwoordelijk voor balans
Deze onderdelen liggen dicht tegen elkaar aan en delen vloeistoffen, zenuwbanen en soms ook problemen. Als ergens druk, ontsteking of beschadiging ontstaat, kan dat meerdere functies tegelijk beïnvloeden.
Met andere woorden: een probleem dat begint met horen, kan eindigen met duizeligheid. En andersom.
Wat is duizeligheid eigenlijk?
Duizeligheid is geen ziekte, maar een symptoom. Het is een verzamelnaam voor verschillende sensaties, zoals:
- Het gevoel dat alles draait
- Het idee dat je zelf beweegt terwijl je stil staat
- Onvast lopen
- Licht in het hoofd
Vooral de draaierige vorm, ook wel vertigo genoemd, heeft vaak een duidelijke link met het oor.
De rol van het evenwichtsorgaan
Het evenwichtsorgaan bestaat uit drie halfcirkelvormige kanalen en twee zakjes die beweging en stand van het hoofd registreren. Ze sturen continu informatie naar de hersenen over waar je hoofd zich bevindt en hoe het beweegt.
Dat systeem werkt samen met:
- Je ogen
- Je spieren en gewrichten
Als één van die informatiebronnen verkeerde signalen afgeeft, raken je hersenen in de war. Het resultaat: duizeligheid.
En omdat het evenwichtsorgaan in het binnenoor zit, is de link met gehoor snel gelegd.
Ooraandoeningen die duizeligheid én gehoorklachten veroorzaken
Er zijn verschillende aandoeningen waarbij duizeligheid en gehoorproblemen samen voorkomen.
Ziekte van Ménière
Bij Ménière is er sprake van een verstoring van de vloeistofdruk in het binnenoor. Dit kan leiden tot:
- Hevige draaiduizeligheid
- Wisselend gehoorverlies
- Oorsuizen
- Drukgevoel in het oor
Aanvallen kunnen minuten tot uren duren en zijn vaak uitputtend.
Ontsteking van het evenwichtsorgaan
Een virale ontsteking kan het evenwichtsorgaan tijdelijk ontregelen. Soms blijft het gehoor intact, soms niet. Duizeligheid kan plotseling en heftig optreden, vaak met misselijkheid.
Middenoorontsteking met complicaties
Hoewel het middenoor niet direct het evenwichtsorgaan bevat, kan een ontsteking zich uitbreiden. Vooral bij langdurige of ernstige ontstekingen kan duizeligheid ontstaan, soms samen met tijdelijk gehoorverlies.
Otosclerose
Bij otosclerose zit het probleem vooral in de gehoorbeentjes, maar sommige mensen ervaren ook duizeligheidsklachten. Dat komt doordat veranderingen in het middenoor invloed kunnen hebben op het binnenoor.
BPPD: duizelig, maar zonder gehoorverlies
Niet elke vorm van duizeligheid gaat samen met gehoorproblemen. Bij Benigne Paroxismale Positie Duizeligheid, kortweg BPPD, raken kleine kalkkristallen los in het evenwichtsorgaan.
Kenmerkend:
- Duizeligheid bij bepaalde hoofdbewegingen
- Korte, hevige draaierige aanvallen
- Meestal geen gehoorverlies of oorsuizen
Dit laat zien dat duizeligheid niet altijd een gehoorprobleem betekent, maar de oorzaak ligt nog steeds in het oor.
Gehoorverlies als indirecte oorzaak van duizeligheid
Ook gehoorverlies zelf kan bijdragen aan een gevoel van instabiliteit, zelfs als het evenwichtsorgaan technisch in orde is.
Minder horen betekent:
- Minder omgevingsinformatie
- Minder oriëntatie
- Meer afhankelijkheid van zicht en balans
Vooral bij ouderen kan dit leiden tot onzeker lopen en een verhoogd valrisico. Het voelt misschien niet als echte duizeligheid, maar het effect op balans is er wel degelijk.
Hoortoestellen en duizeligheid
Hoortoestellen kunnen helpen bij balansproblemen die samenhangen met gehoorverlies. Door geluiden weer beter waar te nemen, krijgen de hersenen meer informatie om de omgeving te interpreteren.
Soms ervaren mensen in het begin wel:
- Een licht zweverig gevoel
- Vermoeidheid
- Overprikkeling
Dat is meestal tijdelijk. Het brein moet wennen aan de hernieuwde stroom aan geluidsinformatie.
Wanneer moet je alert zijn?
Duizeligheid is niet altijd onschuldig. Zeker in combinatie met gehoorklachten is het verstandig om verder te laten kijken.
Neem contact op met een arts of audicien als:
- Duizeligheid plotseling ontstaat
- Het samen gaat met gehoorverlies
- Je oorsuizen ervaart
- Je regelmatig je evenwicht verliest
Hoe eerder de oorzaak duidelijk is, hoe beter er gestuurd kan worden op herstel of compensatie.
Wat kun je zelf doen?
Hoewel niet elke oorzaak te voorkomen is, zijn er wel dingen die helpen om klachten te beperken.
- Vermijd plotselinge hoofdbewegingen bij duizeligheid
- Zorg voor goede gehoorondersteuning
- Bescherm je gehoor tegen harde geluiden
- Blijf in beweging, binnen je grenzen
- Neem duizeligheid serieus, ook als het af en toe is
Je oren doen meer dan alleen luisteren. Ze helpen je ook overeind te blijven.
De samenwerking tussen gehoor en evenwicht
Het mooie, en tegelijk lastige, aan het gehoorsysteem is dat alles samenwerkt. Horen, balans, oriëntatie en zelfs concentratie zijn met elkaar verbonden. Als één schakel hapert, voelen andere systemen dat ook.
Duizeligheid en gehoorproblemen zijn dus geen toevallige buren, maar huisgenoten. Soms maken ze samen lawaai, soms is één van de twee stiller aanwezig. Begrijpen hoe ze samenwerken, is de eerste stap naar betere grip op je klachten.
Tot slot
Duizeligheid en gehoor hebben meer met elkaar te maken dan vaak wordt gedacht. Door hun gedeelde plek in het binnenoor kunnen aandoeningen zich op meerdere manieren laten zien. Van een licht zweverig gevoel tot heftige draaiduizeligheid, met of zonder gehoorverlies.
Wie klachten serieus neemt en het totaalplaatje bekijkt, vergroot de kans op verlichting. Want goed horen en stabiel blijven gaan vaker hand in hand dan je zou verwachten.
