Barotrauma is een aandoening van het oor die ontstaat door plotselinge of extreme drukveranderingen. Medisch wordt het ook wel barotitis media genoemd. Het kan optreden bij duiken, vliegen of andere situaties waarbij de druk snel verandert. Door de spanning op het trommelvlies kan er pijn ontstaan, dof gehoor of zelfs tijdelijk gehoorverlies optreden. Het is belangrijk om te weten hoe barotrauma ontstaat, hoe je het herkent en vooral hoe je het kunt voorkomen.
Hoe ontstaat barotrauma?
Barotrauma ontstaat wanneer het middenoor of het buitenoor zich niet snel genoeg kan aanpassen aan een drukverschil. Normaal regelt de buis van Eustachius de druk in het middenoor door lucht toe te laten of af te voeren. Wanneer deze buis niet goed functioneert of de druk te snel verandert, ontstaat spanning op het trommelvlies, wat klachten kan veroorzaken.
Bij duiken neemt de druk snel toe met de diepte, terwijl bij vliegen de luchtdruk juist daalt bij stijgen en stijgt bij dalen. In beide gevallen kan barotrauma optreden als je oren de drukveranderingen niet goed kunnen opvangen.
Barotrauma bij duiken
Duikers hebben een verhoogd risico op barotrauma door de stijgende waterdruk. Met elke meter die je dieper gaat, neemt de druk op je oren toe. Het middenoor moet deze druk opvangen door lucht via de buis van Eustachius naar het oor te laten stromen.
Veel voorkomende situaties die barotrauma veroorzaken bij duiken zijn:
- Te snel afdalen zonder oren te klaren
- Verkoudheid of verstopte neus waardoor de buis van Eustachius niet goed werkt
- Te snel opstijgen of te weinig uitademen tijdens de opstijging
Het resultaat kan variëren van een licht drukkend gevoel tot scheuren van het trommelvlies bij ernstig letsel.
Drukregulerende oordoppen voor duiken
Drukregulerende duikdoppen helpen om het middenoor geleidelijk aan de toenemende waterdruk aan te passen. Ze zijn verkrijgbaar in universele modellen en op maat gemaakte varianten:
- Universele drukregulerende duikdoppen: direct klaar voor gebruik, geschikt voor de meeste oren, bieden gecontroleerde drukvermindering tijdens het afdalen en opstijgen.
- Op maat gemaakte drukregulerende duikdoppen: passen perfect in het oor, bieden extra comfort bij langere of frequentere duiken, en zijn ideaal voor duikers die gevoelig zijn voor drukproblemen. Je kunt deze uiteraard bij ons laten maken, kom gerust langs op onze zwemdoppeninloop!
Het gebruik van drukregulerende oordoppen kan pijn verminderen, het risico op barotrauma beperken en je duikervaring aangenamer maken.
Barotrauma bij vliegen
Tijdens een vlucht verandert de luchtdruk in de cabine snel, vooral bij stijgen en dalen. Het middenoor moet deze veranderingen compenseren om het trommelvlies in balans te houden. Vooral tijdens het dalen kan het trommelvlies onder druk komen te staan, waardoor pijn of dof gehoor ontstaat.
Kinderen en mensen met verkoudheid of allergieën hebben een hoger risico, omdat hun buis van Eustachius minder goed werkt.
Drukregulerende oordoppen voor vliegen
Ook tijdens het vliegen zijn speciale oordopjes beschikbaar die de druk geleidelijk reguleren. Net als bij duiken zijn er universele en op maat gemaakte varianten:
- Universele vliegtuig oordopjes: makkelijk in gebruik, geschikt voor incidentele vliegreizen, dempen geluid en reguleren de druk in de cabine.
- Op maat gemaakte vliegtuig oordopjes: passen perfect in het oor, bieden optimaal comfort tijdens lange of frequente vluchten, en beschermen effectief tegen drukverschillen. Je kunt deze natuurlijk bij ons laten maken, je kunt zonder afspraak langskomen op onze zwemdoppeninloop (waar we ook vliegdoppen op maat maken).
Door oordopjes te dragen vóór het opstijgen en tijdens het dalen, kunnen klachten aanzienlijk worden verminderd.
Symptomen van barotrauma
De symptomen kunnen verschillen per persoon en per situatie:
- Drukkend gevoel in het oor
- Pijn of dof gehoor
- Tinnitus (oorsuizen)
- Tijdelijk gehoorverlies
- Soms bloed of vocht bij een gescheurd trommelvlies
- Duizeligheid of evenwichtsproblemen
Lichte klachten verdwijnen vaak vanzelf zodra de druk weer normaal is, bijvoorbeeld na het opstijgen, afdalen of een vlucht. Ernstiger letsel vereist medische aandacht.
Preventie van barotrauma
Tips voor duikers
- Oefen regelmatig het klaren van je oren voordat je duikt
- Duik langzaam en houd rekening met de druk op het middenoor
- Vermijd duiken bij verkoudheid of verstopte neus
- Overweeg drukregulerende duikdoppen, universeel of op maat
Tips voor vliegreizen
- Kauwgom of zuigen op snoepjes tijdens stijgen en dalen
- Actief klaren van de oren met Valsalva- of Toynbee-methode
- Draag drukregulerende vliegtuig oordopjes
- Houd verkoudheid en allergieën onder controle
Door drukregulerende oordoppen te combineren met goede klaringstechnieken, kunnen de meeste klachten voorkomen worden.
Behandeling bij barotrauma
De behandeling hangt af van de ernst van de klacht:
- Milde gevallen: vaak vanzelf herstel binnen enkele uren tot dagen
- Matig tot ernstig: kan medische behandeling vereisen, zoals ontstekingsremmers of pijnstilling
- Gescheurd trommelvlies: meestal geneest het vanzelf, maar soms is een kleine ingreep nodig
Vermijd duiken of vliegen bij bestaande barotrauma-klachten om verdere schade te voorkomen.
Barotrauma en herhaaldelijke drukbelasting
Frequent duiken of vliegen kan leiden tot herhaaldelijke drukbelasting van het trommelvlies en de buis van Eustachius. Regelmatige controle bij een KNO-arts of audicien kan helpen om problemen vroegtijdig op te sporen en verdere schade te voorkomen.
Gezonde oren bij drukveranderingen
- Leer en oefen klaringstechnieken
- Gebruik drukregulerende oordoppen bij vliegen en duiken
- Vermijd snelle stijgingen of dalingen
- Controleer regelmatig je gehoor bij frequente drukwisselingen
- Raadpleeg een arts bij pijn, bloed of gehoorverlies
Door bewust om te gaan met drukveranderingen en drukregulerende oordoppen te gebruiken, blijven je oren gezond en comfortabel, zowel in de lucht als onder water.
