Wat is een knaltrauma?

Een knaltrauma is gehoorschade die ontstaat door een plotseling, extreem hard geluid. Eén knal, één moment, en je gehoor kan blijvend veranderen. Het verraderlijke aan een knaltrauma is dat het vaak onverwacht gebeurt en dat de schade soms pas later echt duidelijk wordt.

Denk aan vuurwerk dat nét iets te dichtbij afgaat, een geweerschot zonder gehoorbescherming, een airbag die afgaat, een explosie of zelfs een onverwacht hard geluid bij een concert. Het gehoor is gebouwd voor veel, maar niet voor dit soort geluidsgeweld in één klap.

Wat gebeurt er bij een knaltrauma in het oor?

Om te begrijpen wat een knaltrauma is, moeten we even het oor in. Geluid komt via de gehoorgang binnen, laat het trommelvlies trillen en wordt via de gehoorbeentjes doorgegeven aan het binnenoor. In het slakkenhuis zitten haarcellen die deze trillingen omzetten in zenuwsignalen.

Bij een knaltrauma gaat het mis door de intensiteit en plotselingheid van het geluid. De drukgolf is zo krachtig dat:

• Haarcellen in het binnenoor beschadigd raken of afsterven
• Het trommelvlies kan inscheuren
• De gehoorbeentjes tijdelijk ontregeld raken
• De gehoorzenuw overprikkeld wordt

Haarcellen herstellen zich niet. En dat maakt een knaltrauma zo serieus.

Hoe hard is “te hard”?

Een knaltrauma ontstaat meestal bij geluiden boven de 120 tot 140 decibel. Ter vergelijking:

• Vuurwerk van dichtbij: 140 tot 160 dB
• Geweerschot: rond de 150 dB
• Airbag die afgaat: 160 dB
• Explosie: nog hoger

Het gevaar zit niet in de duur, maar in de piek. Eén fractie van een seconde kan genoeg zijn.

Veelvoorkomende oorzaken van een knaltrauma

Een knaltrauma kan iedereen overkomen. Niet alleen mensen die “gevaarlijke dingen” doen.

Veelvoorkomende situaties zijn:

• Vuurwerk tijdens Oud & Nieuw
• Schietsport zonder goede gehoorbescherming
• Concerten of festivals met onverwachte pieken
• Werk in de industrie of bouw
• Auto-ongelukken waarbij airbags afgaan
• Harde knallen tijdens militaire oefeningen

Opvallend is dat het vaak gaat om onverwachte geluiden. Je kunt je gehoor niet voorbereiden, en dat maakt de schade groter.

Symptomen van een knaltrauma

De klachten na een knaltrauma kunnen direct optreden, maar soms ook pas uren of dagen later duidelijk worden.

Veelvoorkomende symptomen zijn:

• Plotseling gehoorverlies (vaak aan één oor)
• Oorsuizen of tinnitus
• Een dof of “watten in het oor”-gevoel
• Overgevoeligheid voor geluid
• Pijn of druk in het oor
• Duizeligheid of evenwichtsproblemen

Soms lijkt het gehoor zich deels te herstellen, maar blijft tinnitus of geluidsvervorming aanwezig.

Tijdelijk of blijvend?

Niet elk knaltrauma leidt tot blijvende schade, maar het risico is groot. Artsen maken vaak onderscheid tussen:

• Tijdelijke drempelverschuiving: gehoor lijkt na verloop van tijd te herstellen
• Blijvende schade: haarcellen zijn onherstelbaar beschadigd

Het probleem is dat je dit niet zelf kunt beoordelen. Wat vandaag “wel meevalt”, kan later blijvend blijken.

Wat moet je doen bij een vermoeden van knaltrauma?

Snel handelen is cruciaal.

Bij klachten na een harde knal:

• Neem direct contact op met de huisarts
• Bij ernstige klachten: spoedverwijzing naar KNO-arts
• Wacht niet af “of het vanzelf overgaat”
• Vermijd harde geluiden na het incident

In sommige gevallen kan snelle medische behandeling verdere schade beperken.

Knaltrauma en tinnitus

Tinnitus is een veelvoorkomend gevolg van een knaltrauma. De piep, suis of brom ontstaat doordat het gehoorsysteem ontregeld raakt. Het brein probeert het ontbrekende geluid als het ware zelf in te vullen.

Voor sommige mensen verdwijnt tinnitus na verloop van tijd. Voor anderen blijft het een blijvende metgezel. Dat maakt preventie zo belangrijk.

Bescherming tegen knaltrauma

Een knaltrauma is in veel gevallen te voorkomen. Gehoorbescherming is geen overbodige luxe, maar een noodzaak in risicosituaties.

Denk aan:

• Oordoppen met filter bij concerten en festivals
• Oorkappen of combinatiebescherming bij extreem lawaai
• Speciale gehoorbescherming bij schietsport
• Extra bescherming tijdens vuurwerk

Belangrijk: één oordop “even uit” is genoeg om schade op te lopen.

Waarom één knal genoeg is

Veel mensen denken bij gehoorschade aan jarenlange blootstelling aan lawaai. Dat klopt, maar een knaltrauma laat zien dat het ook in één moment mis kan gaan.

Het gehoor heeft geen resetknop. Wat kapot is, blijft kapot. En juist omdat een knaltrauma zo plotseling gebeurt, onderschatten mensen het gevaar.

Leven na een knaltrauma

Voor wie blijvende schade oploopt, zijn er gelukkig hulpmiddelen:

• Hoortoestellen
• Tinnitusbegeleiding
• Geluidsfilters
• Training in omgaan met gehoorverandering

Maar voorkomen blijft altijd beter dan aanpassen.

Waarom bewustwording zo belangrijk is

Een knaltrauma wordt vaak afgedaan als “pech”. In werkelijkheid is het meestal een combinatie van onderschatting en gebrek aan bescherming. Door te weten wat een knaltrauma is en hoe snel het kan ontstaan, kun je betere keuzes maken.

Je hoort maar met één set oren. En die moeten een leven lang mee.