Zodra de temperatuur daalt en de wind zich gedraagt als een ongeduldig kind dat aan je oorlel trekt, worden je oren ineens kwetsbaarder dan je denkt. In de zomer zeuren ze hooguit over een spatje zwembadwater, maar in de winter? Dan lijken ze een abonnement te hebben op kloppen, zeuren, tintelen en zelfs bevriezen. Toch weten veel mensen niet dat kou en wind je gehoor behoorlijk kunnen beïnvloeden. Je oren zijn namelijk gevoeliger dan een soufflé in de oven. Tijd dus om uit te leggen wat kou met je oren doet en waar je écht op moet letten.
Waarom kou en oren zo’n slechte combinatie zijn
Je oren hebben weinig bescherming. Er zit geen vetlaagje omheen zoals rond je handen of bilspieren (reine natuur – je moet met iets op de wereld komen). Je oorlel en oorschelp bestaan grotendeels uit kraakbeen, dunne huid en heel veel bloedvaatjes. Zodra het buiten koud wordt, vernauwen die bloedvaten zich, waardoor er minder warme, voedzame bloedcirculatie is. Dat is precies waarom je oren zo snel koud aanvoelen en soms zelfs pijn gaan doen.
Daarnaast is wind de grote boosdoener. Wind versterkt het effect van kou – think windchill – en blaast rechtstreeks tegen je oor in. Dat kan zelfs leiden tot tijdelijke ontstekingsreacties of irritaties. Alsof je oren zeggen: “Hallo, wat denk je zelf?”
Oorpijn door kou: hoe werkt dat precies?
Misschien herken je het gevoel: een scherpe, bijna elektrische steek in je oorschelp terwijl je buiten fietst. Dat komt doordat kou niet alleen de buitenkant van je oor beïnvloedt, maar ook de zenuwen die daar lopen. De nervus trigeminus, een van de grootste zenuwen in je gezicht, loopt deels langs de oren. Koude wind kan die zenuwprikkels flink activeren, waardoor je oorpijn ervaart zonder dat er echte schade is.
Soms gaat het echter een stapje verder. Bij langdurige blootstelling kunnen de zenuwen en bloedvaten in het oor ontstoken raken. En als je al gevoelig bent voor oorproblemen – denk aan eerder ontstekingen of buis van Eustachius die snel van slag raakt – dan is de kans op klachten nóg groter.
Wat is surfers ear, en waarom krijg je het ook in de winter?
Surfers ear is een aandoening waarbij er extra botgroei ontstaat in de gehoorgang door langdurige blootstelling aan wind, kou en water. Hoewel de naam suggereert dat je op een surfboard moet staan, komt het net zo goed voor bij zeilers, schaatsers, wandelaars of dapperen die met -5 graden nog op de fiets naar hun werk gaan.
Door de combinatie van koude wind en vocht reageert je lichaam: het probeert de gehoorgang te beschermen met botvorming. Slim bedacht door de natuur, niet heel handig voor de mens. Extra botgroei vernauwt de gehoorgang, wat leidt tot slechter geluid en hogere kans op ontstekingen.
Winterse oorontstekingen: een onuitgenodigde gast
Kou maakt je oren niet alleen gevoelig, het kan indirect bijdragen aan middenoorontstekingen. Hoe? Kou en droge lucht kunnen de slijmvliezen in je neus en keel irriteren. En die staan via de buis van Eustachius direct in verbinding met je oren. Als die buis minder goed werkt, kan vocht zich ophopen in het middenoor. Dit gebied is een perfecte plek voor bacteriën om zich te vermenigvuldigen. Bam: ontsteking.
Kinderen hebben hier extra last van omdat hun buis van Eustachius korter en smaller is. Daarom loopt het risico bij winterkou bij kids nog hoger op dan bij volwassenen.
Wat kun je doen om je oren te beschermen?
Gelukkig is dit geen hopeloze strijd. Je kunt veel doen om je oren happy te houden tijdens de koude maanden.
Beschermende oordoppen of skidoppen
Als het buiten waait alsof je in een windtunnel staat, zijn speciale oordoppen die koude lucht tegenhouden ideaal. Skidoppen – de wintervariant van zwemdoppen – sluiten je gehoorgang af van wind en vocht. Zo voorkom je irritatie, ontstekingen en die ellendige stekende pijn. Wij maken ze op maat voor je, zonder afspraak. Kom langs op ons zwem- en skidoppeninloop!
Een muts of oorwarmer is geen overbodige luxe
Je hoeft niet meteen te beginnen aan een geruiten schapenwollen muts à la berggids. Een gewone muts of oorwarmer houdt de temperatuur van je oren stabiel. Warmte is key: zelfs een paar graden verschil maakt al een wereld van verschil voor je oorcomfort.
Houd je oren droog
Water op een koude oorlel voelt niet alleen onaangenaam, het werkt ook als een soort mini-airconditioner die je oor nóg sneller laat afkoelen. Droog je oren dus goed na douchen, zwemmen of sporten.
Vermijd langdurige blootstelling
Sta je langs het voetbalveld en giert de wind tegen je oren? Doe een stapje uit de wind of trek je capuchon op. Kleine handelingen die grote ellende voorkomen.
Bouw je kou-tolerantie op
Spring niet van tropisch heated binnen direct het vriespunt in met je oren onbeschermd. Zeker als je al gevoelige oren hebt. Geef je lichaam de tijd om te acclimatiseren.
Wat als je oren al pijn doen?
Zodra je oren beginnen te protesteren, luister dan naar ze. Je hoeft geen dokterstitel te hebben om te begrijpen dat pijn een signaal is.
- Warme handen of een sjaal kunnen helpen je oren langzaam op te warmen
- Masseer zachtjes de oorschelpen om de bloedcirculatie te stimuleren
- Heb je last van stekende pijn die niet wegtrekt? Check bij je huisarts of er sprake is van een ontsteking
En vooral: blijf ze beschermen totdat de klachten weg zijn.
Hoe kou je gehoor kan beïnvloeden
Het klinkt misschien gek, maar je gehoor kan tijdelijk slechter worden door kou. Dat komt doordat gespannen spieren en vernauwde bloedvaten de doorstroming verminderen. Ook kan een verkoudheid die zich door de kou eerder ontwikkelt, de buis van Eustachius blokkeren. En voilà, je hoort alsof je onder water zit. Niet charmant.
Extra tips voor buitenmensen
Ben je iemand die het winterse leven vol enthousiasme omarmt – schaatsen, hardlopen, wandelen, skiën – dan zijn je oren je zwakke plek.
- Kies voor oordoppen die speciaal gemaakt zijn om wind te blokkeren
- Ga voor een winddichte muts, vooral bij activiteiten met veel snelheid
- Gebruik skihelm-oorkussens bij wintersport
- Hydrateer jezelf goed; droge lucht droogt ook je slijmvliezen uit
Je oren zijn niet gemaakt om op 50 km/u door ijzige wind te scheuren zonder bescherming.
Waarom skidoppen ideaal zijn voor wintergehoor
Skidoppen zijn de winterbroertjes van zwemdoppen. Ze zijn speciaal ontworpen om wind, kou en vocht buiten te houden. Op maat gemaakte skidoppen sluiten perfect aan in je oor, waardoor ze niet irriteren en je ze uren kunt dragen. Ideaal voor wintersport, fietsen of een wandeling door gure Hollandse wind.
Tot slot: hou je oren warm, en ze houden jou mooi in balans
Je oren lijken misschien kleine, bonkige stukken kraakbeen die er vooral zijn om een bril aan vast te klampen. Maar ze zijn veel belangrijker. Ze helpen je letterlijk je evenwicht bewaren, zijn betrokken bij je warmtehuishouding en dragen elke dag je gehoor. En in de winter hebben ze gewoon extra aandacht nodig.
Dus trek die muts over je oren, gebruik skidoppen als de wind zich misdraagt en vergeet niet dat oorpijn geen signaal is om te negeren. Hou je oren warm, en ze zorgen ervoor dat jij alles – van knisperende sneeuw tot vrolijk wintergeluid – helder kunt blijven horen.
